Έφτασα στη σχολική γιορτή στο τέλος της εργάσιμης ημέρας. Σε ένα εργοτάξιο είχε χαθεί η προθεσμία, ο επιστάτης κράτησε το συνεργείο περισσότερο και το κινητό μου έσβησε από μπαταρία. Όταν επιτέλους είδα το μήνυμα της Ελένης, ήταν δέκα λεπτά πριν από τις επτά.
«Μπαμπά, αρχίζει στις έξι. Σου κράτησα θέση».
Μπήκα στο αυτοκίνητο και διέσχισα όλη την πόλη, επαναλαμβάνοντας στον εαυτό μου πως ίσως προλάβαινα. Βρήκα θέση για το αυτοκίνητο ένα τετράγωνο μακριά και έτρεξα στον κρύο διάδρομο, με τις μπότες μου να χτυπούν στα πλακάκια.
Στην αίθουσα, τα παιδιά ήδη απήγγειλαν ποιήματα. Είδα την Ελένη στη σκηνή, με λευκή μπλούζα και μια χάρτινη κορώνα ζωγραφισμένη με αστέρια. Όταν κάθισα στην πρώτη σειρά, γύρισε προς το μέρος μου.
Δεν ήξερα τι να κάνω με τα χέρια μου. Είχα συνηθίσει να κρατώ εργαλεία, να σηκώνω βαριές γυψοσανίδες και να σφίγγω παξιμάδια. Τώρα απλώς καθόμουν και κοιτούσα την κόρη μου να απαγγέλλει στίχους για την οικογένεια.
Μετά την παράσταση, τα παιδιά έτρεξαν στους γονείς τους. Η Ελένη έμεινε κοντά στη σκηνή. Πήγα προς το μέρος της.
— Ήρθα, της είπα.
— Το βλέπω.
Δεν μιλούσε θυμωμένα. Αυτό το έκανε πιο δύσκολο.
Η δασκάλα μού έδωσε το διπλωμένο χαρτί που της είχε αφήσει η Ελένη. Με παιδικά γράμματα έγραφε: «Μπαμπά, δεν θέλω να μου φέρνεις δώρα. Θέλω να ξέρεις ότι φοβάμαι να βγω στη σκηνή. Όταν είσαι κοντά, δεν φοβάμαι τόσο».
Το διάβασα ξανά και ξανά.
Στο σπίτι κάθισα απέναντι από την κόρη μου στο τραπέζι της κουζίνας. Η Ελένη χρωμάτιζε τη χάρτινη κορώνα και δεν σήκωνε τα μάτια της.
— Συγγνώμη που έχασα τόσες παραστάσεις.
— Πάντα λες ότι η δουλειά είναι σημαντική.
— Είναι. Αλλά έπρεπε να σου εξηγήσω καλύτερα γιατί λείπω. Και να προσπαθήσω να είμαι κοντά σου.
Η Ελένη ανασήκωσε τους ώμους.
— Η μαμά λέει ότι προσπαθείς.
Η μητέρα της, η Ειρήνη, εργαζόταν σε βιβλιοθήκη και μεγαλώναμε την Ελένη μαζί. Δεν είχαμε χωρίσει, αλλά οι βάρδιές μου άρχιζαν συχνά νωρίς και τελείωναν αργά. Έπαιρνα υπερωρίες επειδή πληρώναμε το στεγαστικό δάνειο και μαζεύαμε χρήματα για ανακαίνιση. Πίστευα πως φροντίζω την οικογένειά μου όταν της εξασφαλίζω όσα χρειάζεται.
Δεν καταλάβαινα πως η κόρη μου δεν ζητούσε ούτε καινούργιο παιχνίδι ούτε εκδρομή. Ήθελε απλώς να κάθομαι στην αίθουσα όσο απήγγελλε το ποίημά της.
Την επόμενη μέρα μίλησα με τον προϊστάμενό μου. Του ζήτησα να μην προγραμματίζει βραδινές βάρδιες τις ημέρες των σχολικών εκδηλώσεων. Δεν ήταν πάντα εφικτό, αλλά μπορούσαμε να καταρτίζουμε το πρόγραμμα νωρίτερα. Σταμάτησα να δέχομαι κάθε πρόσθετη δουλειά και άρχισα να σημειώνω στο ημερολόγιο τις σημαντικές ημερομηνίες, δίπλα στις προθεσμίες της δουλειάς.
Η πρώτη ήταν η ανοιξιάτικη συναυλία. Η Ελένη έπαιζε ένα δέντρο. Δεν είχε λόγια, αλλά φορούσε πράσινα κλαδιά από χαρτόνι που έτρεμαν με κάθε της κίνηση. Έφτασα μισή ώρα νωρίτερα και κάθισα στη δεύτερη σειρά, γιατί τις πρώτες θέσεις τις είχαν κρατήσει για τα μικρότερα παιδιά.
Όταν βγήκε στη σκηνή, της χαμογέλασα. Με είδε και χαμογέλασε κι εκείνη, χωρίς να κρύβεται πίσω από τα κλαδιά.
Μετά τη συναυλία έτρεξε κοντά μου.
— Ήσουν εδώ από την αρχή;
— Από την αρχή.
— Είδες ακόμη κι όταν μου έπεσε ένα φύλλο;
— Το είδα.
Γέλασε.
Ύστερα ήρθαν η σχολική έκθεση, η αθλητική ημέρα και η αποφοίτηση από το δημοτικό. Σε μία εκδήλωση δεν κατάφερα να πάω: έσπασε ένας σωλήνας στο εργοτάξιο και έπρεπε να μείνω. Τηλεφώνησα στην Ελένη από πριν και της εξήγησα γιατί δεν θα προλάβαινα. Συμφωνήσαμε να μου δείξει το έργο της στο σπίτι το βράδυ. Στενοχωρήθηκε, αλλά για πρώτη φορά δεν περίμενε στην αίθουσα χωρίς να ξέρει αν θα εμφανιστώ.
Χρόνια αργότερα, η Ελένη βρήκε τη χάρτινη κορώνα σε ένα κουτί με παιδικές ζωγραφιές. Τα αστέρια είχαν σχεδόν σβήσει και το χαρτί είχε σκουρύνει.
— Θυμάσαι που σου κράτησα θέση; με ρώτησε.
— Θυμάμαι.
— Ήμουν σίγουρη πως δεν θα ερχόσουν.
— Κι εγώ φοβόμουν πως θα ήταν πια αργά.
Με αγκάλιασε.
Φυλάω ακόμη εκείνη την κορώνα. Δεν μου θυμίζει πόσες γιορτές έχασα, αλλά εκείνο το βράδυ που η κόρη μου μού είχε κρατήσει ακόμη μια θέση δίπλα της.
Μερικές φορές, οι δικοί μας άνθρωποι δεν ζητούν το αδύνατο. Θέλουν απλώς να είμαστε εκεί όπου υποσχεθήκαμε πως θα βρεθούμε.
